Atomy i cząsteczki
 


Każdą substancję, której wszystkie atomy posiadają tę samą ilość protonów, nazywamy pierwiastkiem. Liczbę protonów nazywamy liczbą atomową pierwiastka.


Istnieją 92 naturalne pierwiastki, zbudowane z atomów zawierających od 1 do 92 protonów. W urządzeniu zwanym akceleratorem cząstek można wyprodukować dodatkowo kilka sztucznych pierwiastków, których atomy charakteryzują się jeszcze większą liczbą protonów. Do naturalnych pierwiastków należą między innymi żelazo, rtęć i wodór.


Układ okresowy pierwiastków


Wiele substancji składa się z atomów połączonych w grupy zwane cząsteczkami. Na przykład gaz wodorowy zawiera cząsteczki, z których każda jest połączeniem dwóch atomów wodoru. Jednak częściej cząsteczki substancji składają się z atomów różnych pierwiastków. Takie substancje nazywamy związkami chemicznymi. Na przykład woda jest związkiem chemicznym, której cząsteczki zbudowane są z dwóch atomów wodoru i jednego atomu tlenu. Wiele cząsteczek zawiera znacznie większą liczbę atomów, jak chociażby niektóre cząsteczki białka znajdującego się w żywych organizmach, które są złożoną strukturą, składającą się z tysięcy atomów.


Niektóre naturalne pierwiastki występują w przyrodzie tylko w związkach chemicznych. Na przykład sód jest metalem, który tak łatwo łączy się z innymi pierwiastkami, że nie sposób znaleźć go w formie czystej. Występuje powszechnie w połączeniu z chlorem, jako chlorek sodowy - czyli sól kuchenna. Często jest ekstrahowany z soli i używany do wytwarzania innych związków chemicznych.